Accessoires DE  728x90
Nazım Birimi, Beyit, Kıta, Bent
06 12 2009

Nazım Birimi, Beyit, Kıta, Bent

 

Nazım Birimi (tanım1)

 

 Şiirde en küçük anlam bütünlüğünü sağlayan ve kendi içinde bağımsız dize topluluğu.

 

 

Mısra (dize)

Şiiri oluşturan satırların her birine mısra(dize) denir. (Ölçülü ve anlamlı, bir satırlık nazım birimi)

 

Beyit (İkilik)

Ölçülü ve anlamlı, birbirine bağlı iki dizeden oluşan nazım birimidir

 

Kıt’a

Sözlük anlamı parça demektir.Klasik Türk Edebiyatı’nda dört mısradan oluşan nazım şekline kıt’a denir.

 

Bent

Ölçülü ve anlamlı, birbirine bağlı ikiden fazla dizeden oluşan nazım birimidir

 

Konu

Üzerinde söz söylenen, fikir yürütülen, yazı yazılan herhangi bir olay, düşünce veya duruma konu denir.

 

Tema

Şiirde dile getirilen duygu, düşünce ve hayale tema denir. Şiir bir düşünce yazısı olmadığı için “tema” sözünden daha çok eserde dile getirilen duygu ve hayali anlamalıyız.

 

Semai

 Kendine has bir ezgi ile söylenen hece vezninin yanı sıra aruzun “mefâilün / mefâilün / mefâilün / mefâilün” kalıbıyla da söylenen bir nazım şeklidir. Aşk tabiat hasret gibi temaları işler. Koşmaya nazım şekli itibariyle benzeyen semailer beste bakımından farklıdır. Bu sebeple bir şiirin semai olup olmadığını ancak halk edebiyatı şiirini çok iyi bilen uzmanlar anlayabilir. Genellikle 8’li hece ölçüsüyle söylenir.

 

Gazel

Sözlük anlamı “kadınlarla âşıkane sohbet etmek”tir.

 

Divan şiirinde en çok kullanılan nazım şeklidir.

 

Aşk, sevgi, güzellik ve içki konularını işleyen şiirlerdir. Lirik bir nazım biçimidir.

 

Konularına göre adlandırılırlar: âşıkâne (garamî, lirik; Fuzulî), rindâne (Bâkî), şûhâne (Nedimâne; Nedim), hikemî (Nâbî)

 

Beyitlerle yazılır. Beyit sayısı 5-15 arasındadır (tek sayılar).

 

Beyitler arasında genellikle konu bütünlüğü olmaz. Ama beyitler arasında anlam bakımından bir uyum olmalıdır. Bunu kafiye ve redif sağlar.

 

Gazelde bütün beyitler aynı konuyu işliyorsa bu tür gazellere “yek-ahenk” denir; bütün beyitler aynı söyleyiş güzelliğindeyse bu tür gazellere de “yek-avaz” denir.

 

İlk beytine “matla” (doğuş yeri) denir. Son beytine “makta” (kesme yeri, sonuç) denir. Şairin mahlâsını söylediği beyte (genellikle son beyit) “mahlâs beyti” denir. Gazelin en güzel beytine de “beytül-gazel” ya da “şah beyit” denir.

 

Kafiye düzeni: aa xa xa xa xa xa

 

Divan edebiyatında Fuzuli, Baki, Nedim, Necati, Taşlıcalı Yahya, Naili ve Şeyh Galip önemli gazel şairleridir.

 

Koşma

 Tabiat, sevgi, ıstırap, ölüm, yiğitlik, gurbet gibi temaları işleyen ve genellikle on birli hece vezni ile söylenen bir nazım şeklidir. En az üç, en çok on iki dörtlükten meydana gelir. Birinci dörtlükleri abab, abcb ve aaab şeklinde; diğer dörtlüklerin ilk üç mısraları kendi aralarına, dördüncü mısraları ise birinci dörtlüğün dördüncü mısraıyla (dddb, eeeb, fffb) kafiyeledir. Koşmalar konularına göre aşağıdaki türlere ayrılır:

Güzelleme: Aşk, güzellik, tabiat, hasret gibi konuları işler.

Koçaklama: Yiğitlik, kahramanlık gibi konuları işler.

Taşlama: Bir olayı veya bir kişiyi eleştirir. (Divan edebiyatında hiciv, Batı edebiyatında ise satir karşılığıdır.

Ağıt: Acıklı bir olay veya ölüm sebebiyle duyulan üzüntüyü dile getirmek için söylenmiş manzumelerdir. İslamiyet’ten önce sagu adı verilen bu nazım şekli, divan edebiyatı nazım türlerinden mersiyenin karşılığıdır.

20757
0
0
Yorum Yaz
banner banner_beyaz_esya_160x600 Image Banner
Siberailem_banner kirmizi120x600 Image Banner
toplist - evden eve nakliyat - msn
Zirve100 Toplist
site ekle